Mestwater bij paarden 

Mestwater is bij veel paarden een regelmatig of zelfs permanent voorkomend verschijnsel. De vaststelling stelt paardeneigenaars vaak voor een raadsel: het paard heeft normaal gevormde mestballen, maar daarbij scheidt het ook vrij water uit. Zowel voor mens als dier een onaangenaam probleem, maar hoe ontstaat het en wat is de oplossing? 
 

De dikke darm van een paard: niet alleen een vergistingsruimte, maar ook een waterreservoir

Bij een paard gebeurt de vertering in de dikke darm. Het haalt zijn energie voornamelijk uit zijn darmflora in de dikke darm. De daar aanwezige bacteriën kunnen plantaardige ruwe vezels omzetten in vetzuren. Deze energiedragers komen via de darmwand in de bloedbaan van het paard. Ze zorgen daar voor een constante bloedsuikerspiegel – de natuurlijkste en gezondste energiebron voor een paard. 

Maar vezels vormen niet alleen een belangrijke energiebron: afhankelijk van hun eigenschappen kunnen ze ook in meer of mindere mate water binden. Deze belangrijke eigenschap van de ruwe vezels speelt bij veel paarden met mestwater een doorslaggevende rol, want de dikke darm is voor een paard een enorm waterreservoir. Bijna 20% van het lichaamsvocht bevindt zich bij een paard in het spijsverteringskanaal. Bij vrij mestwater is de oorzaak vaak een te laag bindingsvermogen van de ruwe vezels in de darm.  

Want zeg niet zomaar vezels tegen vezels: de “basisgrondstof” van de darmflora bij een paard is cellulose met een heel sterke waterbindingscapaciteit. Geen te jong weidegras en hooi van de eerste snede bevatten gewoonlijk veel cellulose, en vormen daarom het ideale basisvoer voor paarden. Met lignine is het anders gesteld: deze vezel is veel sterker aanwezig in overtollig hooi en in stro. Lignine heeft een lagere waterbindingscapaciteit en is niet nuttig voor de darmbacteriën. Vindt er in het basisvoer een verschuiving plaats van cellulose-vezels naar lignine-vezels, dan is er meer kans op vrij mestwater ten gevolge van de verminderde waterbinding.
 

Detectivespel: benaderingen moeten bij de oorzaak passen 

Het goede nieuws: wanneer lignine de oorzaak is van mestwater, gaat het meestal voornamelijk om een esthetisch probleem, voor zover het ligninegehalte niet echt te hoog is (risico op constipatie bij alleen maar strovoer). Bovendien kan men het probleem tamelijk snel verhelpen door de porties aan te passen. Wanneer omschakelen naar minder houtig basisvoer niet mogelijk is, kan het paard erbij gebaat zijn, de AlpenGrün Pellet of AlpenGrün Mash te vervangen door de fijnere Prenatura®-vezels.  

Ook in andere gevallen kan het basisvoer de oorzaak zijn voor mestwater: paarden met tandproblemen kauwen onvoldoende op hun voer, waardoor de waterbindingscapaciteit van de vezels daalt. Hetzelfde geldt voor voordroogkuil en kuilvoer: veel paarden kauwen onvoldoende op vochtig ruwvoer. Door op hooi over te schakelen verdwijnt het mestwater meestal. Bij paarden met een slecht gebit wordt aanbevolen om met goed bruikbare hooivervangende producten zoals Pre Alpin® Wiesencobs aan te vullen. Een combinatie met AlpenGrün Pellet of AlpenGrün Mash kan ook, en daarmee biedt men senioren goed verteerbare vezels aan.

Ook een verstoorde darmflora werkt mestwater in de hand. Het is niet altijd duidelijk waardoor het evenwicht in de darm verstoord is. Vaak wisselen van voer, voederfouten en medicatie kunnen soms ook de flora op lange termijn wijzigen. Dan zijn vaak probiotisch actieve voeders de oplossing; deze vormen de voedingsbasis voor de juiste darmbacteriën: Naast celluloserijk hooi en hooivervangende producten als belangrijkste basisvoeding voor paarden kunnen pure biergist door zijn gistcelwandbestanddelen en pectinehoudend voer met appelpulp zoals AlpenGrün Müsli en AlpenGrün Mash mee ervoor zorgen dat het evenwicht van de darmflora herstelt.  

Niet alle oorzaken zijn makkelijk op te sporen en eenvoudig te verhelpen: bij sommige paarden is op het eerste gezicht het voeder volledig in orde. Misschien is er in de stal maar één paard dat ondanks een gelijke behandeling last heeft van mestwater. In dergelijke gevallen zou ook stress de oorzaak kunnen zijn: heeft het betreffende paard misschien een onaangename buur of moet het in de kudde steeds op zijn hoede zijn?  

Mestwater is geen diarree! 

Meestal is mestwater wel een lastig, maar gelukkig onschuldig probleem. Het is wel ernstig Überschrift 1als paarden verschillende liters vrij water uitscheiden, dan slappe stoelgang krijgen en diarree hebben. Dan is er sprake van spijsverteringsstoornissen; hierdoor kan er aanzienlijk verlies optreden van water en elektrolyten via de stoelgang. In dergelijke gevallen moet er steeds een dierenarts worden bijgehaald. Ook als paarden niet alleen zichtbare veranderingen in de stoelgang hebben, maar ook steeds opnieuw tekenen van kolieken vertonen, moet altijd een dierenarts beslissen hoe er moet worden gehandeld.  
 

AlpenGrün Pellet of AlpenGrün Mash?

Een veelgestelde vraag wanneer klanten het juiste product zoeken voor een paard dat aan mestwater lijdt. In principe is het probiotische effect van beide voeders vergelijkbaar. Door een hoger aandeel Prenatura®-vezels is de waterbindingscapaciteit van de pellets wel iets hoger: om hetzelfde bindingseffect te bereiken als 100 g AlpenGrün Pellet heeft men ongeveer 130 g AlpenGrün Mash nodig.

Het persen van de pellets levert een zuiver praktisch voordeel op bij de bewaring: voor eenzelfde gewicht moet men minder plaats voorzien in de voedselvoorraadruimte. Bij de AlpenGrün Pellet hebben we bovendien bewust geen appelpulp, venkel en komijn toegevoegd, voor een zo eenvoudig mogelijke samenstelling en een zo ruim mogelijk gebruik. Daarom is dit de eerste keuze bij paarden met voedselintoleranties of -allergieën als oorzaak van de spijsverteringsstoornissen, waarbij formules met weinig componenten een voordeel bieden.

Paardeneigenaars die profiteren van de rustgevende werking van venkel en komijn, kiezen daarom het beste de AlpenGrün Mash. Ook heel kieskeurige paarden geven vaak de voorkeur aan de AlpenGrün Mash vanwege de smakelijke appelpulp.

Celina Hofmann, Dierenarts

Advies, onderzoek en ontwikkeling AGROBS GmbH

Bronnen:

• Coenen, M.; Vervuert I.: Pferdefütterung. Georg Thieme Verlag KG, Stuttgart, 2020
• v. Engelhardt, W., Breves, G., Diner, M., Gäbel G.: Physiologie der Haussäugetiere. Enke Verlag, Stuttgart, 2015